สถาบันอยุธยาศึกษา - พินิจยวนพ่าย: ประวัติศาสตร์อยุธยาในวรรณคดี

หน้าหลัก

สาระน่ารู้อยุธยาศึกษา

พินิจยวนพ่าย: ประวัติศาสตร์อยุธยาในวรรณคดี

สาระน่ารู้

สาระน่ารู้อยุธยาศึกษา

ประวัติศาสตร์อยุธยา

ศิลปวัฒนธรรมอยุธยา

ภูมิปัญญาท้องถิ่นอยุธยา

ความสัมพันธ์ไทย-ญี่ป่น

ความสัมพันธ์ไทย-มุสลิม

ศูนย์ข้อมูลอยุธยาศึกษา

ปัญหาการคัดลอกข้อมูล
ท่านที่ใช้ Internet Explorer มักประสบปัญหาการคัดลอก(copy)เนื้อหา ควรใช้ เว็บเบราว์เซอร์อื่นๆ เช่น Mozilla Firefox หรือ Google Chrome แทน

สาระน่ารู้:สมเด็จพระนเรศวร

สาระน่ารู้ประวัติศาสตร์

สาระน่ารู้วัฒนธรรม ประเพณี
สมุดข่อย และคัมภีร์ใบลาน กรุสมบัติจากบรรพชน เครื่องทองไทยสมัยอยุธยา โขน ตำรับยาโบราณชาวกรุงเก่า ดนตรีไทยในวัฒนธรรมไทย

Last comments

ทำไม..? อยุธยาถึงเป็นนครประวัต...

ฟิวขอขอบคุณบรรพบุรุษ ถ้าย้อนเวลากลับได้อยากอยู่สมัยอยุธยาอยา...

13/03/10 03:28 ...

โดยคุณ ฟิว

ความสำคัญของเอกสารของชาวต่างปร...

0841210846
กอล์ปไม่ได้

12/03/10 18:54 ...

โดยคุณ new

การแข่งเรือยาว

ยากให้ ทุก มหาลัย ศึกษาประเพณีนี้ไว้ ผมก็พาเพื่อนที่ ม ไปพาย...

09/03/10 17:32 ...

โดยคุณ เด็ก ม.น พิดโลก

วัดพุทไธศวรรย์

5555
:grin :) :zzz :grin :p 8) ;) ;) :roll :eek ข้อมูลดี...

09/03/10 14:59 ...

โดยคุณ {{*...*}}

พระราชวังบางปะอิน

i like
ไป มา วั น นี้ นี่ เอ ง ข๊า...โร ง เรีย น พา ไป ทรร ศ นะ ศึ ...

02/03/10 05:13 ...

โดยคุณ @ hua - hin

พินิจยวนพ่าย: ประวัติศาสตร์อยุธยาในวรรณคดี

| พิมพ์ |

พินิจยวนพ่าย: ประวัติศาสตร์อยุธยาในวรรณคดี
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. เสาวณิต วิงวอน

           ยวนพ่ายเป็นวรรณคดีประเภทยอพระเกียรติ คำว่า "ยวนพ่าย" หมายความว่าโยนกหรือเชียงใหม่แพ้” เรื่องนี้แต่งในสมัยกรุงศรีอยุธยาเพื่อสรรเสริญสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถที่ทรงทำสงครามชนะพระเจ้าติโลกราชของเชียงใหม่ ต้นฉบับตัวเขียนจ่าหน้าว่า “โคลงยอพระเกียรติพระเจ้าช้างเผือก” ไม่ปรากฏว่าแต่งเมื่อใดและใครเป็นผู้แต่งอย่างชัดเจน ผู้รู้ได้สันนิษฐานเรื่องปีที่แต่งและผู้แต่งไว้ต่าง ๆ กันดังนี้ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงเห็นว่าน่าจะแต่งในรัชกาลสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๒ ซึ่งเป็นพระราชโอรสสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ พ. ณ ประมวญมารคเห็นว่าน่าจะแต่งในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ระหว่าง พ.ศ.๒๐๑๗ - ๒๐๒๕ เพราะกล่าวถึงศึกเมืองเชียงชื่นใน พ.ศ.๒๐๑๗ และควรแต่งก่อนการแปลแต่งมหาชาติคำหลวงใน พ.ศ.๒๐๒๕ เพราะในยวนพ่ายกวีได้สรรเสริญพระคุณสมบัติทางวรรณคดีไว้มากแต่ไม่ได้เอ่ยถึงมหาชาติคำหลวง ส่วนฉันทิชย์ กระแสสินธุ์เห็นว่าเรื่องยวนพ่ายไทยได้ชัยชนะเหนือโยนก ตามประวัติศาสตร์ระบุว่าใน พ.ศ.๒๐๕๘ พระเมืองแก้วถวายดอกไม้เงินทองแด่พระเจ้าแผ่นดินอยุธยา ยวนพ่ายจึงน่าจะแต่งในระยะนี้คือรัชกาลสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๒

           ทางด้านผู้แต่งนั้นยังไม่สามารถระบุได้ว่าเป็นใครอย่างแน่ชัด ศาสตราจารย์ ดร. ศักดิ์ศรี แย้มนัดดามีความเห็นว่าคงจะเป็นกวีผู้ใดผู้หนึ่งใน ๒ ท่านคือกวีผู้มีราชทินนามว่า“ปัญญาพิศาล” ซึ่งในยวนพ่ายใช้ว่า “เบญญาพิศาล” หรือสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๓ พระราชโอรสองค์ใหญ่ของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ

           คำประพันธ์ในยวนพ่ายเป็นโคลงดั้น ๒๙๔ บทและร่าย ๒ บท โคลงดั้นส่วนใหญ่เป็นโคลงดั้นบาทกุญชร โคลงบางบท บาทที่ ๔ วรรคหลังมี ๔ คำ นอกจากนี้ยังมีโคลงดั้นกลบทหลายชนิด ได้แก่บัวบานกลีบขยาย หงส์ทองลีลา รักร้อย อักษรสลับและอักขระโกศล

           เนื้อเรื่องเริ่มด้วยการกล่าวคำบูชาพระรัตนตรัย แล้วสรรเสริญว่าสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงพระราชสมภพมาจากเทพเจ้า ๑๑ พระองค์ พรรณนาพระคุณสมบัติและพระปรีชาญาณในด้านต่าง ๆ โดยเทียบกับวีรบุรุษและบุคคลสำคัญในวรรณคดีจำนวนมาก กวีกล่าวถึงเหตุการณ์ต่าง ๆ เป็นเรื่องย่อก่อน เรียกว่า “สูตรสถานี” แล้วพรรณนาแต่ละเหตุการณ์โดยละเอียดถึงการเสด็จพระราชสมภพของพระองค์ที่ทุ่งพระอุทัยในระยะเวลาที่พระราชบิดาคือสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๒ เสด็จกรีธาทัพไปตีนครธม เมื่อพระราชบิดาสวรรคตสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ จึงได้เสด็จขึ้นครองราชย์ กล่าวถึงเหตุการณ์ในรัชสมัยหลายเหตุการณ์ เช่น พระราชมารดาสิ้นพระชนม์ การสร้างวัดพุทไธสวรรย์ การเสด็จออกทรงพระผนวช ฯลฯ เหตุการณ์สำคัญได้แก่การทำสงครามกับพระเจ้าติโลกราชของเชียงใหม่ เนื่องจากเมืองเชียงชื่นซึ่งขึ้นกับเชียงใหม่ขอความช่วยเหลือจากอยุธยา สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงหยั่งการณ์ได้อย่างลึกซึ้งและทรงตีเชียงชื่นได้สำเร็จ

           ภาษาในยวนพ่ายมีความไพเราะ โคลงบางบทมีการเล่นคำซ้ำ โดยได้ความหมายอย่างสมบูรณ์รับกันตลอดทั้งเนื้อความ ดังตัวอย่างว่า

ไตรตรัสไตรเทพเรื้อง	ไตรรัตน
ไตรโลกยไตรไตรภพ	ท่ววแท้
ไตรไตรปิฎกตรัส	ไตรเพท
ไตรท่ววไตรพิธแปล้	ปล่งชาญ

อ่านต่อ-ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น

ความเห็น

เชิญแนะนำ หรือแลกเปลี่ยนความคิดเห็น
ชื่อ:
Title:
BBCode:
กรอกความเห็น:
กรุณาใส่รหัสที่ปรากฏ:*

สถาบันอยุธยาศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ๙๖ ถนนปรีดี พนมยงค์ อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา
โทรศัพท์ ๐๓๕-๒๔๔-๐๓๓ โทรสาร ๐๓๕-๒๔๑-๔๐๗
เว็บมาสเตอร์ : ประภาพร ฉัฐประภา - พัฑร์ แตงพันธ์ ayutthayastudies.aru.ac.th