สถาบันอยุธยาศึกษา - การค้าโบราณ

หน้าหลัก

สาระน่ารู้อยุธยาศึกษา

การค้าโบราณ

สาระน่ารู้

สาระน่ารู้อยุธยาศึกษา

ประวัติศาสตร์อยุธยา

ศิลปวัฒนธรรม ประเพณี

ภูมิปัญญาท้องถิ่นอยุธยา

อยุธยากับนานาชาติ

สาระน่ารู้:สมเด็จพระนเรศวร

สาระน่ารู้ประวัติศาสตร์

สาระน่ารู้วัฒนธรรม ประเพณี
สมุดข่อย และคัมภีร์ใบลาน กรุสมบัติจากบรรพชน เครื่องทองไทยสมัยอยุธยา โขน ตำรับยาโบราณชาวกรุงเก่า ดนตรีไทยในวัฒนธรรมไทย

Last comments
No comment...

การค้าโบราณ

การค้าโบราณ
ศรีศักร วัลลิโภดม

           พัฒนาการของมนุษย์ในอดีต จากการเป็นชุมชนที่อยู่ติดเป็นหมู่บ้านที่อาศัยการเพระปลูกเป็นหลัก จนถึงการขยายตัวเป็นเมืองเป็นรัฐขึ้นมานั้น หาได้เกิดจากปัจจัยในสังคมเช่นการมีแหล่งทำมาหากินที่สามารถผลิตอาหารเลี้ยงคนเป็นจำนวนมากแต่เพียงอย่างเดียวไม่ หากต้องอาศัยปัจจัยภายนอกโดยเฉาะการค้าติดต่อกับสังคมอื่นที่อยู่ใกล้และไกลมากระตุ้นให้สังคมมีโครงสร้างสลับซับซ้อน มีการรับศิลปะวิทยา ศาสนา อักษรศาสตร์ วรรณคดี และขนประเพณีจากภายนอกเข้ามาปรุงแต่ง ทำให้เกิดการเจริญขั้นที่เรียกว่า อารยธรรรมขึ้น ณ แห่งใดแห่งหนึ่งแล้วก็มักมีการสร้างหรือแผ่ขยายเครือข่ายสังคม เศรษฐกิจ และการเมืองไปยังแหล่งอื่นๆ ทำให้รูปแบบทางวัฒธรรมที่คล้ายคลึงกัน และร่วมสมัยกันขึ้นระหว่างบรรดาเมืองหรือรัฐที่มีความสัมพันธ์กันเหล่านั้น

           พัฒนาการของบ้านเมืองและรัฐในประเทศไทย เมื่อดูจากสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติและสังคมแล้ว อาจกล่าวได้ว่ามีความสัมพันธ์กับการค้าเป็นอย่างมาก ทั้งเพราะเป็นประเทศที่มีแหล่งทำกินที่อุดมสมบูรณ์กว้างขวาง แต่มีประชากรน้อย คนจึงพร้อมที่จะแยกตัวไปยังแหล่งที่ทำมาหากินหรือแหล่งชุมชนอิสระได้ง่ายๆ ถ้าหากได้รับความกดดันทางเศรษฐกิจและการเมืองยิ่งกว่านั้นการที่ดินแดนในเขตมรสุม ซึ่งพัดพาฝนมาตกเป็นประจำทุกฤดูกาล ก็ยิ่งทำให้การปลูกข้าวซึ่งเป็นอาชีพหลักและอาศัยหลักของประชาชน เป็นสิ่งที่ไม่มีอุปสรรค์การชลประทานให้มีความจำเป็นต้องแสวงหาเทคโนโลยีมาสร้างสรรค์การชนละประทานให้มีผลิตผลอย่างมากมาย ถึงปีก็ปลูกกันทีหนึ่งให้พอกินได้ครบปีพอปีหน้าฝนมากมาก็ปลูกกันใหม่ จากการที่ไม่มีอุปสรรคดังกล่าวนี้ทำให้ผู้คนแยกกันตั้งแหล่งชุมชนไปตามท้องถิ่นต่างๆ ในลักษณะที่กระจายอยู่ในรูปของชุมชนเล็กๆ บ้านเมืองเล็ก ๆ บ้านเมืองเล็ก ๆ การรวมตัวทางการเมืองการปกครองขึ้นเป็นรัฐจึงเป็นรัฐอิสระเล็ก ๆหรือนครรัฐอยู่ทั่วไป สิ่งที่กระตุ้นให้เกิดการพัฒนาการของรัฐคือ การค้าขายกับภายนอกนั้นเอง

           ตำแหน่งที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ และทรัพยากรทางธรรมชาติ นั้น เป็นปัจจัยที่สำคัญที่ทำให้เกิดการค้าขายซึ่งมีผลไปพัฒนาการของการเมืองและรัฐเป็นเป็นอย่างมาก ในเรื่องตำแหล่งทางภูมิศาสตร์นั้นเห็นได้ว่า ประเทศไทยตั้งอยู่ในแผ่นดินใหญ่และคาบสมุทรเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จึงอยู่บนเส้นการค้าขายทางทะเลระหว่างตะวันตก (อินเดีย) กับตะวันออก(จีน) การขายไปมาระหว่าง๒ ดินแดนดังกล่าวนี้ ย่อมผ่านและจอดแวะประเทศไทยก่อนเดินทาง ส่วนทรัพยากรธรรมชาตินั้น ได้แก่ บรรดาชองป่าต่างๆ เช่นหนังสัตว์ ไม้หอม และแร่ธาตุ ซึ่งอุดมสมบูรณ์ตามธรรมชาติ เป็นสิ่งที่บ้านเมืองภายนอกต้องการ เพราะฉะนั้นการเดินทางมาค้าขายของชาวต่างประเทศ จึงไม่จำกัดเฉพาะมาแวะจอดพักเพื่อจะผ่านไปยังที่อื่นเท่านั้น หากยังเป็นจุดหมายปลายทางในการซื้อหาของป่าอีกด้วย

           การค้าขายของป่ากับต่างประเทศเป็นผลให้เกิดการสังสรรค์กันขึ้นระหว่างย้านเมืองที่ในเขตชายทะเลซึ่งทำหน้าที่ขายของให้กับพ่อค้าชาวต่างประเทศที่มาซื้อกับชุมชนที่อยู่ภายใน ซึ่งจะส่งสินค้าป่าลงมาให้แก่บ้านเมืองที่อยู่ชายทะเล ผลของการสังสรรค์ดังกล่าวทำให้เส้นทางการค้าทางบกจากบ้านเมืองแถวชายทะเลหรือปากแม่น้ำไปยังภายใน ณ บนเส้นทางการนี้เอง ที่ชุมชนภายในอันประกอบด้วยกลุ่มชนที่มีเผ่าพันธุ์ต่าง ๆ เคลื่อนย้ายมารวมตัวเป็นบ้านเป็นเมืองขึ้น บางแหล่งก็กลายเป็นรัฐอิสระ แต่บางแห่งกลายเป็นตัวเมืองของรัฐที่อยู่ชายทะเล ซึ่งมีความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมด้วย โดยทั่วไปแล้วบ้านเมืองทางชายทะเลมักเกิดขึ้นเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจและวัฒธรรมก่อน คือ เป็นฝ่ายที่รับสินค้าจากภายในสู่ภายนอกในขณะเดียวกันทำหน้าที่กระจายสินค้าฟุ่มเฟือย และวัฒธรรมของตนมายังเป็นเมืองภายใน ความสัมพันธ์กล่าวนี้ได้คลี่คล้ายไปเป็นความสัมพันธ์ทางการเมืองด้วย กล่าวคือ การเกิดของเมืองหรือรัฐภายในนั้นมักได้รับความผลกดันหรือการสนับสนุนจากรัฐที่เป็นศูนย์กลางที่อยู่ชายทะเลหรือปากแม่น้ำ ในชั้นแรกคงพยายามให้เป็นหัวเมืองที่อยู่ในเครือข่ายทางเศรษฐกิจและการเมืองของตน แต่ในชั้นหลังหัวเมืองภายในนี้ อาจสร้างตัวเองเข้มแข็งขึ้นเป็นรัฐอิสระและสร้างความสัมพันธ์ทางการเมืองกับรัฐอื่นๆทั้งที่อยู่ภายในด้วยกันกับบรรดาที่ใกล้ทะเลหรือปากแม่น้ำ

           อย่างไรก็ตามเมื่อดูตามความคลี่คลายของสังคมและวัฒธรรมตามเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์แล้ว จะเห็นว่าถึงแม้การค้าขายจะสร้างความมั่งคั่งแก่ชุมชนจนเกิดเป็นเมืองเป็นรัฐขึ้นมาลักษณะที่เป็นทางบวกก็ตาม แต่ก็มีสิ่งที่เป็นทางลบนั้นก็คือการสร้างไห้เกิดการแข่งขันและแก่งแย่งทางเศรษฐกิจการเมืองขึ้นทั้งภายในสังคมเองและกับบ้านเมืองหรือรัฐอื่น ๆ ภายนอก การรบพุ่งระหว่างรัฐต่อรัฐเช่นระหว่างนครศรีธรรมราชกับเพชรบุรีในสมัยก่อนการสร้างพระนครศรีอยุธยาก็ดี การสงครามระหว่างกรุงศรีอยุธยากับพม่าก็ดี หรือการขัดแย้งระหว่างกรุงศรีอยุธยากับฮอลันดาก็ดี ล้วนแต่มีสาเหตุที่สำคัญอย่างหนึ่งมาจาการแข่งขันกันในการค้าทั้งสิ้น ภายในแต่ละรัฐเองการแข่งขันชิงดีกันในการค้าทำให้เกิดการขัดแย้งแย่งอำนาจกันระหว่างขุนนางเจ้านายและพระมหากษัตริย์ผู้ปกครองเสมอ จนกล่าวได้ว่าเป็นสาเหตุที่สำคัญอย่างหนึ่งในการเสียพระนครศรีอยุธยาให้แก่พม่าครั้งที่สองใน พ.ศ. ๒๓๑๐ ทีเดียว

The ancient trade
Srisak Vanlipodom

           Human development in the past began with village communities that grow plants until the expansion to a state. It is not only factors in society such as having a source of livelihood that can produce large amounts of food but it must use external factors especially, communicating with others’socities which are near and far to encourage the social structure of the complex. It has to receive art, science, religion, literature and culture from the outside which causes the growth process is called.” Civilization”. It created that or expanded social networks, economic and political to others. The form of cultural was similarity.
           Development of the country and state in Thailand, When viewed from the natural and social environment, it can be said that there was a significant relationship with trade because the country has ample fertile land but less populated. People are ready to be separated to make a living, or community resources and independent way if the economic and political pressure over them. Moreover, the land border in the monsoon which it rains every season, they can make rice which is the main occupation and residence of citizens. Irrigation is no hurdle to acquiring the technology. It was grown up enough to eat in a year. In next year, they planted rice again. From the fact that no such barriers to separate people according to the local community. In the distribution in the form of a small community, A small country together as a political state is a small independent state or city-state in general. What prompted the development of the state is external trade.
           Geographical location and natural resources is an important factor causing the trade which has resulted in the development of political and state. Geographical position of the source can be seen that Thailand is located in the mainland and peninsular Southeast Asia. It is on the sea trade between the West (India) and East (China). Sales between the two must go through Thailand before departure. The natural resources include things in forests such as leather, wood, oil and minerals which are naturally abundant. They are the things that the country needs. Therefore, all of the foreign trade, it is not limited to just stay parking to be passed on to the others but it is the destination for the purchase of the goods in forest as well.
           Forest products trade with foreign countries results the parties make up between the city in the sea which sell to the foreign merchants who deal with the internal communities which send the forest products into the country at the seaside. The result of the unification of the trade causes they have trade routes on land from the city near the seaside or estuary to the internal line. The local community consists of various ethnic groups that have moved into the house and the city. Some places became an independent state but some became the state on the beach which having relationship in the economic and cultural relations. In general, the coastal country is emerging as the economic and cultural hub as it is to get from the inside and they also distributed wasteful products and their culture within the city.
           This relationship has become political relations. The birth of the city or the state often has the effect of support from the state that is central of the coast or estuaries. Firstly, they tried the cities to become the first cities in its economic and political networks. Then the cities may establish itself as an independent state and build stronger political relations with other states and with those near the sea or estuaries.
           However, when viewing the improvement of social and cultural event in the history, Even though trade creates wealth for the community until it became a city and state was a positive but it affected competition and the struggle for economic and political within society and other states outside. The reason that having battle between the state such as Nakhonsritammarach and Petchaburi, building Ayudhaya, the war between Ayutthaya and Burma, the conflict between the Ayutthaya and Holland is from competition in trade. It is said that it is the important reason for the loss of Ayutthaya to the Burmese in 2310 for the second time.

สถาบันอยุธยาศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ๙๖ ถนนปรีดี พนมยงค์ อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา
โทรศัพท์ ๐๓๕-๒๔๔-๐๓๓ โทรสาร ๐๓๕-๒๔๑-๔๐๗ ผู้ดูแลเว็บไซต์ : ประภาพร ฉัฐประภา - พัฑร์ แตงพันธ์ และ อายุวัฒน์ ค้าผล