สถาบันอยุธยาศึกษา - วัดไชยวัฒนาราม

หน้าหลัก

ประวัติศาสตร์อยุธยา

วัดไชยวัฒนาราม

สาระน่ารู้

สาระน่ารู้อยุธยาศึกษา

ประวัติศาสตร์อยุธยา

ศิลปวัฒนธรรม ประเพณี

ภูมิปัญญาท้องถิ่นอยุธยา

อยุธยากับนานาชาติ

แนะนำแหล่งท่องเที่ยวอยุธยา

Last comments
No comment...

วัดไชยวัฒนาราม

วัดไชยวัฒนาราม เป็นวัดสำคัญวัดหนึ่งของอยุธยา ตั้งอยู่นอกเกาะกรุงศรีอยุธยาฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าปราสาททอง พ.ศ. 2173 บริเวณที่ตั้งของวัดนี้เคยเป็นที่ตั้งบ้านเรือนของพระราชมารดาซึ่งได้สิ้นไปก่อนที่พระเจ้าปราสาททองจะเสวยราชสมบัติเป็นกษัตริย์ การสิ้นพระชนม์ของพระราชมารดา มีความเกี่ยวเนื่องกับการขึ้นครองราชย์ของพระองค์ กล่าวคือ พระราชมารดาสิ้นขณะที่พระองค์มีตำแหน่งเป็นเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ เสนาบดีกลาโหมในรัชสมัยพระเชษฐาธิราช

เจ้าพระยากลาโหมได้จัดงานศพให้กับมารดาของท่านที่บริเวณวัดกุฎธาราม โดยเชิญขุนนางทั้งทหารและพลเรือนจำนวนมากมาร่วมงานศพในครั้งนั้น และในที่ชุมนุมนี้เองที่เจ้าพระยากลาโหมได้ประกาศเจตจำนงในอันที่จะยึดอำนาจจากกษัตริย์ ต่อมาเมื่อได้ขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์องค์ที่ 25 เป็นต้นราชวงศ์ของราชวงศ์ปราสาททองแล้ว พระองค์จึงได้สร้างวัดไชยวัฒนารามขึ้นเพื่ออุทิศผลบุญนี้ให้กับพระราชมารดาของพระองค์ อนึ่ง วัดนี้อาจจะถูกสร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์แห่งชัยชนะเหนือเขมรด้วย ฉะนั้นรูปแบบในทางสถาปัตยกรรมจึงเหมือนหนึ่งจำลองมาจากนครวัด อย่างเดียวกับที่พระองค์ได้ทรงสร้างปราสาทวัดพระนครหลวง ริมแม่น้ำป่าสัก บนเส้นทางจากอยุธยาไปพระพุทธบาท สระบุรี

พระพุทธรูปปางมารวิชัยทรงเครื่อง

ภายในอาณาบริเวณแผนผังรูปสี่เหลี่ยมของวัดไชยวัฒนารามมีสิ่งก่อสร้างหลายชนิด โดยศูนย์กลางอยู่ที่องค์ปรางค์ประธานขนาดใหญ่สูงถึง 35 เมตร ซึ่งล้อมรอบด้วยปรางค์บริวาร 4 องค์ประจำทิศต่าง ๆ ปรางค์ทั้งหมดนี้ตั้งอยู่บนฐานประทักษิณเดียวกัน ล้อมรอบด้วยระเบียงคดยาวต่อเนื่องกันเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส มีหลังคารูปจั่วคลุมยาวโดยตลอด และตลอดความยาวของพระระเบียงนี้มีพระพุทธรูปปางมารวิชัย จำนวน 120 องค์ ประทับนั่งอยู่เป็นแถวยาว และมีอาคารทรงเมรุประจำอยู่ทั้ง 8 ทิศ โดยผนังด้านนอกของเมรุทิศนี้มีปูนปั้นอยู่ 12 ภาพ แสดงเรื่องราวพุทธประวัติ ส่วนภายในเมรุทั้งแปดนี้ประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัยทรงเครื่องขนาดใหญ่ประทับอยู่ โดยพระเมรุที่อยู่ตรงมุมทั้ง 4 นั้น แต่ละเมรุมีพระพุทธรูปอยู่ 2 องค์หันพระพักตร์ไปตามแนวยาวของพระระเบียง ส่วนเมรุอีก 4 องค์ ที่เหลือนั้นมีพระพุทธรูปหันพระพักตร์เข้าสู่ปรางค์ประธาน เสมือนหนึ่งว่าไม่มีสรรพสิ่งใดจะรอดพ้นไปจากสายพระเนตรอันทรงเมตตาของพระองค์ไปได้
จากร่องรอยที่ยังปรากฏอยู่สันนิษฐานได้ว่าได้ประดับประดาด้วยลวดลายต่าง ๆ และปิดทับด้วยทองคำเปลวบนแผ่นโลหะ แล้วยังประดับประดาด้วยไม้แกะสลักทั้งฝ้าและเพดาน ลงรักปิดทอง

ระเบียงคด

ประดับกระจก ตลอดจนมีจิตรกรรมเขียนสีเป็นลายพรรณพฤกษาอย่างวิจิตรพิสดารด้วย
        บริเวณด้านทิศตะวันออกของแนวระเบียงคดซึ่งเป็นด้านหน้าของวัดและเป็นเส้นทางสู่แม่น้ำเจ้าพระยานั้น ยังมีซากฐานของพระอุโบสถขนาดใหญ่ ยาว 52.75 เมตร กว้าง 20 เมตร ซึ่งภายในมีพระพุทธรูปหินทราย ปางมารวิชัย จำนวน 3 องค์ ประทับอยู่ด้านหน้าของพระอุโบสถ ทั้งซ้ายและขวามีเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสองอยู่หนึ่งคู่ด้วย

        วัดไชยวัฒนาราม เป็นวัดหลวงที่ใช้บำเพ็ญพระราชกุศลของกษัตริย์ทุกพระองค์สืบต่อมาทุกสมัยของอาณาจักรอยุธยา ทั้งนี้ใช้เป็นที่ถวายพระเพลิงศพพระเจ้าลูกยาเธอ พระบรมวงศานุวงศ์ต่าง ๆ ตลอดจนพระศพของเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์ก็ได้รับการถวายพระเพลิงที่นี่เช่นกัน
        วัดไชยวัฒนาราม กลายเป็นค่ายตั้งรับศึกพม่าในสงครามเสียกรุง ครั้งที่ 2 พ.ศ. 2310 ต่อจากนั้นก็ร้างไป จนเพิ่งได้รับการขุดแต่งเพื่อการอนุรักษ์ เมื่อ พ.ศ. 2530 นี้

-------------------------------------------------

ที่มา : อยุธยา Discovering Ayutthaya หน้า 101-103
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ บรรณาธิการ

รูปภาพแบบจำลองพระที่นั่งจาก :
หนังสือ Ayutthaya World Heritage

รูปภาพแบบจำลองพระที่นั่ง(เคลื่อนไหว) จาก :
สถาบันอยุธยาศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

สถาบันอยุธยาศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ๙๖ ถนนปรีดี พนมยงค์ อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา
โทรศัพท์ ๐๓๕-๒๔๔-๐๓๓ โทรสาร ๐๓๕-๒๔๑-๔๐๗ ผู้ดูแลเว็บไซต์ : ประภาพร ฉัฐประภา - พัฑร์ แตงพันธ์ และ อายุวัฒน์ ค้าผล