สถาบันอยุธยาศึกษา - ตามรอยโบราณสถานในมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

หน้าหลัก

สาระน่ารู้อยุธยาศึกษา

ตามรอยโบราณสถานในมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

สาระน่ารู้

สาระน่ารู้อยุธยาศึกษา

ประวัติศาสตร์อยุธยา

ศิลปวัฒนธรรมอยุธยา

ภูมิปัญญาท้องถิ่นอยุธยา

ความสัมพันธ์ไทย-ญี่ป่น

ความสัมพันธ์ไทย-มุสลิม

ศูนย์ข้อมูลอยุธยาศึกษา

ปัญหาการคัดลอกข้อมูล
ท่านที่ใช้ Internet Explorer มักประสบปัญหาการคัดลอก(copy)เนื้อหา ควรใช้ เว็บเบราว์เซอร์อื่นๆ เช่น Mozilla Firefox หรือ Google Chrome แทน

สาระน่ารู้:สมเด็จพระนเรศวร

สาระน่ารู้ประวัติศาสตร์

สาระน่ารู้วัฒนธรรม ประเพณี
สมุดข่อย และคัมภีร์ใบลาน กรุสมบัติจากบรรพชน เครื่องทองไทยสมัยอยุธยา โขน ตำรับยาโบราณชาวกรุงเก่า ดนตรีไทยในวัฒนธรรมไทย

Last comments

การแข่งเรือยาว

ยากให้ ทุก มหาลัย ศึกษาประเพณีนี้ไว้ ผมก็พาเพื่อนที่ ม ไปพาย...

09/03/10 17:32 ...

โดยคุณ เด็ก ม.น พิดโลก

วัดพุทไธศวรรย์

5555
:grin :) :zzz :grin :p 8) ;) ;) :roll :eek ข้อมูลดี...

09/03/10 14:59 ...

โดยคุณ {{*...*}}

พระราชวังบางปะอิน

i like
ไป มา วั น นี้ นี่ เอ ง ข๊า...โร ง เรีย น พา ไป ทรร ศ นะ ศึ ...

02/03/10 05:13 ...

โดยคุณ @ hua - hin

พระประวัติเบื้องต้นของสมเด็จพร...

โครงงานเขาเอง
เอาไปทำโครงงานได้คะเเนนเต็มแน่เลยอ่ะ[B]null[/B] ...

02/03/10 02:09 ...

โดยคุณ พลอย อ่ะนะ

พระประวัติเบื้องต้นของสมเด็จพร...

ขอบคุณ
ขอบคุณค่ะสำหรับข้อมูลดีดีที่ให้ศึกษาข้อมูล วีซอลหยุด สุ...

02/03/10 02:03 ...

โดยคุณ พลอย

ตามรอยโบราณสถานในมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

| พิมพ์ |

ประวัติพื้นที่ตั้งสถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

      สถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ปัจจุบันตั้งอยู่ตำบลประตูชัย อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา พื้นที่ตั้งของสถาบันราชภัฏฯ เดิมในสมัยอยุธยา เรียกว่า ย่านป่าตอง ย่านป่าตองนี้ ตั้งอยู่ริมสองฟากของถนนป่าตอง ซึ่งเป็นถนนหลวง ตั้งอยู่กลางพระนครในแนวเหนือ – ใต้ ในคำให้การขุนหลวงวัดประดู่ทรงธรรม ได้กล่าวถึงถนนหลวง ชื่อ มหารัฐยา ตั้งอยู่กลางพระนคร กว้าง 6 วา ปูด้วยศิลาแลง สำหรับมีการใหญ่ ใช้ตั้งขบวนแห่พยุหยาตรา และสระสนานช้าง ม้า พระที่นั่ง แห่พระกฐินหลวงเป็นการแห่ด้วยช้าง แห่ด้วยราชยานคานหาม แห่นาคหลวง แห่พระบรมศพ และพระศพต่างๆ ตั้งต้นกระบวนแต่ประตูไชยทิศใต้ของพระนคร และได้กล่าวถึงถนนป่าตองว่า ค่ายพนบบ้านหล่อ (ด่านตรวจ) ตั้งหัวถนนป่าตองตรงจวนเจ้าพระยาพระคลัง ตั้งท้ายถนนป่าตองตรงท่าฉางประตูไชย ถนนป่าตองจึงคือถนนมหารัฐยา ช่วงตั้งแต่หอกลองมาทางใต้ถึงประตูชัย ปูด้วยศิลาแลง กว้างประมาณ 12 เมตร เป็นถนนสายหลักประวัติศาสตร์ของเมือง ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ใช้เป็นเส้นทางรับราชทูตฝรั่งเศส เมื่อครั้งที่พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ส่งราชทูต เชอวาเลีย เดอโชมอง ถือพระราชสาส์นมาเจริญสัมพันธไมตรี และคงใช้เป็นที่ชุมพลทัพเรือ ซึ่งแม่ทัพจะยกไปต่อสู้ข้าศึกด้วย
      ถนนป่าตอง สมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรี ได้มอบให้กรมโยธาเทศบาลซ่อมถนนสายนี้ และเปลี่ยนชื่อเป็น “ถนนศรีสรรเพชญ์”
      สำหรับย่านป่าตอง ในกฎมนเฑียรบาล ได้แบ่งแขวงในกำแพงพระนครออกเป็น 4 แขวง โดยถือเอาตะแลงแกงเป็นจุดศูนย์กลาง มีแขวงธรณีบาล ตั้งแต่หอกลองถึงเจ้าไสยและตลาดยอด แขวงขุนโลกบาล ตั้งแต่หอกลองถึงป่ามะพร้าว ท่าชีถึงบางเอียน แขวงขุนนรบาล ตั้งแต่หอกลองถึงบางเอียน มาถึงจวนวัง และแขวงขุนธราบาล ตั้งแต่หอกลองถึงประตูชัยและเจ้าไสย สำหรับแขวงขุนธราบาลนี้ ครอบคลุมย่านป่าตองด้วย จึงทำให้เป็นแขวงสำคัญ ดังปรากฏหลักฐานในธรรมเนียมราชสำนักในสมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศว่า เวลาที่พระองค์มิได้ประทับอยู่ในพระบรมมหาราชวัง ให้แขวงนี้อยู่ในความดูแลของขุนโกชาอิศ – หากขุนราชเศรษฐี ปลัดกรมท่าขวา เพราะเป็นย่านชุมชนแออัด มีพ่อค้าแขกตั้งบ้านเรือนอยู่มาก และเป็นย่านเศรษฐกิจการคลังที่สำคัญของอยุธยา เป็นที่ตั้งของพระคลังสินค้า มีหน้าที่เก็บรักษาส่วยอากร ผูกขาดการค้ากับต่างประเทศ และเป็นที่อยู่อาศัยของพวกกรมท่าขวา ซึ่งมีจุฬาราชมนตรีเป็นผู้ดูแล ย่านป่าตองจึงเป็นที่ตั้งของชุมชนแขกมุสลิมที่สำคัญ ในบริเวณที่เรียกว่า บ้านท่ากายี ซึ่งเป็นท่าใหญ่สำหรับขนถ่ายสินค้าของพวกมุสลิมที่เข้ามาค้าขายในกรุงศรีอยุธยา โดยหลักฐานที่ปรากฏในบริเวณพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้าสามพระยา ในอดีตจะมีโคกแขกและในบริเวณสถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา จะมีกุโบของท่านเฉกอะหมัด ปฐมจุฬาราชมนตรี ซึ่งค้นพบโดยพระยาโบราณราชธานินทร์ และสองพื้นที่คือ บริเวณพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้าสามพระยา และบริเวณสถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ตามแผนที่กรุงเทพทวารวดีของพระยาโบราณราชธานินทร์ จะถูกเรียกว่าทุ่งแขก และในอดีตประมาณ 40 – 50 ปีที่ผ่านมาบริเวณสองพื้นที่นี้ยังมีชุมชนมุสลิมอาศัยอยู่ ปัจจุบันพื้นที่บริเวณหลังสถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ถึงบริเวณริมแม่น้ำเจ้าพระยาซึ่งเป็นที่ชานกำแพงเมืองยังมีชุมชนมุสลิมอาศัยอยู่ ซึ่งจากการสอบถามถึงที่มาสืบไม่ได้ว่าตั้งถิ่นฐานกันมาตั้งแต่เมื่อใด ทราบแต่เพียงว่าอาศัยกันมาตั้งแต่ครั้งบรรพบุรุษ จึงอาจเป็นไปได้ว่า ชุมชนมุสลิมตั้งถิ่นฐานอยู่ในย่านป่าตองแถบบ้านท่ากายีปัจจุบัน คงอยู่อาศัยสืบต่อกันมาตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา โดยมีบรรพบุรุษรุ่นที่หนึ่ง ที่เข้ามาอาศัยอยู่ในพื้นที่บริเวณนี้คือ เฉกอะหมัด และมะหะหมัดสะอิด สองพี่น้องชาวเปอร์เซีย ซึ่งเดินทางเข้ามาตั้งห้างค้าขายอยู่ในกรุงศรีอยุธยา บริเวณบ้านท่ากายี โดยสันนิษฐานว่า แขกสองพี่น้องคงเดินทางเข้ามาในปลายแผ่นดินสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ต่อมาในสมัยสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม เฉกอะหมัดผู้พี่ก็เข้ารับราชการสนองพระเดชพระคุณเป็นจุฬาราชมนตรี ดูแลกรมท่าขวา นับเป็นจุฬาราชมนตรีคนแรกของสยาม ต่อมาเมื่อพระคลังเสนาบดีกรมท่าถึงแก่อสัญกรรม สมเด็จพระเจ้าทรงธรรมก็ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนตำแหน่งเฉกอะหมัด ผู้มีความดีความชอบในการช่วยปราบปรามญี่ปุ่นที่ก่อการจลาจล เป็นสมุหนายก ถือศักดินา 10,000 ไร่ และเมื่อออกญากลาโหมสุริยวงศ์ปราบดาภิเษกเป็นสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ก็ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนตำแหน่งเฉกอะหมัดสมุหนายก ซึ่งชรามากแล้ว เป็นออกญาบวรราชนายก เอกอัครมหาเสนาบดี ปัจจุบันกุโบของท่านเฉกอะหมัดอยู่ในบริเวณสถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ซึ่งสันนิษฐานว่าบริเวณสถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา เป็นทั้งที่อยู่อาศัย สุเหร่า และกุโบของเฉกอะหมัด ปฐมจุฬาราชมนตรีคนแรกของไทย
      ดังนั้น ย่านป่าตอง ซึ่งเป็นที่ตั้งของสถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา จึงเป็นทั้งที่อยู่อาศัยของชุมชนมุสลิม และชุมชนพุทธ โดยชุมชนมุสลิมตั้งถิ่นฐานอยู่แถบบ้านท่ากายี ใต้วัดสวนหลวงค้างคาวมาทางริมแม่น้ำเจ้าพระยา เยื้องปากคลองคูจาม เป็นชุมชนมุสลิมที่เข้ามาค้าขายในกรุงศรีอยุธยาดังที่ได้กล่าวมาแล้ว ส่วนชุมชนพุทธตั้งถิ่นฐานอยู่โดยรอบชุมชนแขก ดังจะสังเกตจากวัดพุทธจะกระจายอยู่โดยรอบทุ่งแขก โดยเฉพาะบริเวณริมถนน ริมคลอง เช่น ริมถนนมหารัฐยาหรือถนนป่าตอง และริมคลองฉะไกรน้อย จะมีวัดสำคัญตั้งอยู่ เช่น วัดบรมพุทธาราม วัดสิงหาราม วัดสวนหลวงค้างคาว ซึ่งแสดงให้เห็นว่าบริเวณย่านป่าตอง ซึ่งเป็นที่ตั้งของสถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา นอกจากจะมีชุมชนมุสลิมตั้งถิ่นฐานอาศัยอยู่แล้ว ยังมีชุมชนพุทธตั้งกระจายอยู่โดยรอบด้วย สำหรับประวัติการอยู่อาศัยของชุมชนพุทธที่สำคัญในบริเวณย่านป่าตองนี้เคยเป็นนิวาสสถานของสมเด็จพระเพทราชา (พ.ศ. 2231 – 2245) กษัตริย์กรุงศรีอยุธยา องค์ที่ 28 ปฐมวงศ์บ้านพลูหลวง

      บัญชีรายชื่อโบราณสถานที่ปรากฏอยู่ในพื้นที่สถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา มีดังนี้
            1. ประเภทศาสนสถานเนื่องในพุทธศาสนา
                  1.1 วัดบรมพุทธาราม
                  1.2 วัดสิงหาราม
                  1.3 วัดสวนหลวงค้างคาว
                  1.4 วัดป่าจาน
                  1.5 วัดอำแม
                  1.6 วัดพระงาม
            2. ประเภทอนุสรณ์สถานเนื่องในศาสนาอิสลาม
                  2.1 อนุสรณ์สถาน หรือกุโบของเฉกอะหมัด ออกญาบวรราชนายก
            3. ประเภทสาธารณูปโภคสาธารณูปการ
                  3.1 สะพานประตูเทพหมี หรือสะพานเฉกอะหมัด
                  3.2 สะพานข้ามคลองฉะไกรน้อย
                  3.3 คลองฉะไกรน้อย

……………………………………………………

           ที่มา : โบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ 3 พระนครศรีอยุธยา, สำนักงาน. ประวัติพื้นที่ตั้งสถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยาและหออู่ทอง ตำบลประตูชัย อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. ไม่ปรากฏสถานที่พิมพ์, เมษายน 2542.

อ่านต่อ-ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น (4)

	1. 01-02-2008 09:24
	ผมมีหนังสือโบราณเช่น หน้งสือประชุมพงศาวดารภาคที่ 63 เรื่องกรุงเก่าฉบับแจกงานศพของพระยาโบราณ ที่สำคัญคือหนังสือพระราชพิธีรัชมังคลาพภิเษกราชการที่5 เมื่อปี ร.ศ.126ที่กรุงเก่า วันหลังถ้ามีโอกาสไปอยุธยาจะหยิบไปให้ดูและพูดคุยกัน IP: 202.151.4.102 Guest

คนอยุธยา

	2. 15-10-2008 06:30
	ที่จริงคำว่า เทพหมี หรือ เขาหมี มันเป็นชื่อประตูใหญ่คลองน้ำชื่อเขาหมี ซึ่งหลวงเทพอรชุนแกมีบ้านเรือนอยู่แถวนั้น จึงตั้งชื่อว่า เทพหมี(ชื่อเล่นแกชื่อหมี) ส่วนสะพานชื่อสะพานวานร ไม่ใช่ชื่อสะพานเทพหมีโปรดเข้าใจดว้ย เดี่ยวคนรุ่นหลังจะเป๋เสียหมด IP: 202.151.4.101 Guest

ตนอยุธยา

	3. 15-10-2008 06:41
	คัดจากหนังสือ อธิบายแผนที่พระนครศรีอยุธยา กับคำวินิจฉัยของ มหาอำมาตย์โทพระยาโบราณราชธานินทร์ สมุหเทศาภิบาลมณฑลอยุธยา อุปนายกราชบัณฑิตยสถา แพนกโบราณคดี พิมพ์ทูลเกล้า ฯ ถวายในการพระราชพิธี ทรงบวงสรวงอดีตมหาราชเจ้า ที่พระนครศรีอยุธยา เมื่อปีขาล พ.ศ.2469 พิมพ์ที่โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร (หนังสือของจริง) IP: 202.151.4.101 Guest

ตนอยุธยา

	4. 16-10-2008 06:14
	นอกจากรายชื่อวัดที่บอกมาแล้ว ยังมีชื่อวัดอีก คือ 1.วัดศาลเจ้าธง 2.วัดโคกแขก 3.วัดป่าโรง IP: 202.151.4.101 Guest

ตนอยุธยา

ความเห็น

เชิญแนะนำ หรือแลกเปลี่ยนความคิดเห็น
ชื่อ:
Title:
BBCode:
กรอกความเห็น:
กรุณาใส่รหัสที่ปรากฏ:*

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com
All right reserved

สถาบันอยุธยาศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ๙๖ ถนนปรีดี พนมยงค์ อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา
โทรศัพท์ ๐๓๕-๒๔๔-๐๓๓ โทรสาร ๐๓๕-๒๔๑-๔๐๗
เว็บมาสเตอร์ : ประภาพร ฉัฐประภา - พัฑร์ แตงพันธ์ ayutthayastudies.aru.ac.th