สถาบันอยุธยาศึกษา - พระนเรศราชาธิราชในจดหมายเหตุวัน วลิต

หน้าหลัก

สาระน่ารู้อยุธยาศึกษา

พระนเรศราชาธิราชในจดหมายเหตุวัน วลิต

สาระน่ารู้

สาระน่ารู้อยุธยาศึกษา

ประวัติศาสตร์อยุธยา

ศิลปวัฒนธรรมอยุธยา

ภูมิปัญญาท้องถิ่นอยุธยา

ความสัมพันธ์ไทย-ญี่ป่น

ความสัมพันธ์ไทย-มุสลิม

ศูนย์ข้อมูลอยุธยาศึกษา

ปัญหาการคัดลอกข้อมูล
ท่านที่ใช้ Internet Explorer มักประสบปัญหาการคัดลอก(copy)เนื้อหา ควรใช้ เว็บเบราว์เซอร์อื่นๆ เช่น Mozilla Firefox หรือ Google Chrome แทน

สาระน่ารู้:สมเด็จพระนเรศวร

สาระน่ารู้ประวัติศาสตร์

สาระน่ารู้วัฒนธรรม ประเพณี
สมุดข่อย และคัมภีร์ใบลาน กรุสมบัติจากบรรพชน เครื่องทองไทยสมัยอยุธยา โขน ตำรับยาโบราณชาวกรุงเก่า ดนตรีไทยในวัฒนธรรมไทย

Last comments

การแข่งเรือยาว

ยากให้ ทุก มหาลัย ศึกษาประเพณีนี้ไว้ ผมก็พาเพื่อนที่ ม ไปพาย...

09/03/10 17:32 ...

โดยคุณ เด็ก ม.น พิดโลก

วัดพุทไธศวรรย์

5555
:grin :) :zzz :grin :p 8) ;) ;) :roll :eek ข้อมูลดี...

09/03/10 14:59 ...

โดยคุณ {{*...*}}

พระราชวังบางปะอิน

i like
ไป มา วั น นี้ นี่ เอ ง ข๊า...โร ง เรีย น พา ไป ทรร ศ นะ ศึ ...

02/03/10 05:13 ...

โดยคุณ @ hua - hin

พระประวัติเบื้องต้นของสมเด็จพร...

โครงงานเขาเอง
เอาไปทำโครงงานได้คะเเนนเต็มแน่เลยอ่ะ[B]null[/B] ...

02/03/10 02:09 ...

โดยคุณ พลอย อ่ะนะ

พระประวัติเบื้องต้นของสมเด็จพร...

ขอบคุณ
ขอบคุณค่ะสำหรับข้อมูลดีดีที่ให้ศึกษาข้อมูล วีซอลหยุด สุ...

02/03/10 02:03 ...

โดยคุณ พลอย

พระนเรศราชาธิราชในจดหมายเหตุวัน วลิต

| พิมพ์ |

พระนเรศราชาธิราช กษัตริย์ที่ 20 เสวยราช 20 ปี
     หลังจากที่พระเจ้าแผ่นดินองค์ก่อนเสด็จสวรรคตแล้ว บรรดาขุนนางกราบทูลวิงวอนให้พระนเรศทรงรับราชสมบัติเสด็จผ่านพิภพ พวกขุนนางกราบทูลถวายความเห็นว่า นอกจากจะทรงบำเพ็ญพระราชกิจไว้มากหลายแล้ว พระองค์ยังทรงเป็นพระราชโอรสองค์ใหญ่ในรัชกาลของสมเด็จพระราชบิดา และทรงดำรงตำแหน่งฝ่ายหน้าหรือพระราชโอรสลำดับต้น และเป็นองค์รัชทายาทที่ชิดราชบัลลังก์ที่สุด แต่พระนเรศไม่มีพระราชประสงค์จะเสวยราชสมบัติ จึงตรัสขึ้นว่าพระองค์ทรงแปดเปื้อนโลหิตมามากคงจะต้องปกครองกันอย่างเข้มงวดเด็ดขาด
     ดังนั้นจึงมีพระราชประสงค์ให้พระอนุช (Prae Anoet – พระอนุชา) ซึ่งดำรงตำแหน่งเป็นฝ่ายหลัง หรือราชโอรสที่จะเสวยราชในลำดับถัดไป พระอนุชาและบรรดาขุนนางทรงทราบดีว่าพระนเรศทรงทักท้วงขึ้นเพื่อลองใจพวกขุนนาง ดังนั้นถ้าใครเห็นคล้อยกับข้อทักท้วงของพระองค์ท่านอาจได้รับอันตรายขึ้นได้ ทั้งหมดจึงยืนกรานตามข้อที่กราบบังคมทูลถวายความเห็นไว้แต่เดิม พระนเรศทรงยกเปรียบเทียบพระเมตตาของสมเด็จพระราชบิดาที่สวรรคตไปแล้วกับทัศนะอันรุนแรงแข็งกร้าวของพระองค์ แต่ยิ่งพระองค์ทรงทักท้วงมากขึ้นเพียงใด พวกขุนนางยิ่งไม่กล้าเลือกพระอนุชาคือฝ่ายหลัง ให้ขึ้นเสวยราชสมบัติ ท้ายที่สุดพระนเรศจึงตรัสขึ้นว่า “ถ้าเช่นนั้นพวกเจ้าต้องการให้ข้าขึ้นเป็นกษัตริย์ของพวกเจ้าจริง ?” พระอนุชาและขุนนางกราบทูลขึ้นพร้อมกันว่า “ขอพระองค์จงรับเป็นพระเจ้าอยู่หัวของข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายเถิด พวกข้าพระพุทธเจ้าจักขอเป็นข้าบาทแห่งพระองค์ (ตามแต่จะทรงพระกรุณาโปรด ๆ )” พระนเรศตรัสตอบว่า “ดังนั้น ข้าขอให้พวกเจ้าจงนบนอบเชื่อฟังข้า ปฏิบัติตามพระราชกำหนดกฎหมายบ้านเมือง รักษากฎหมายอย่าฝ่าฝืน ใครที่ล่วงละเมิดพระราชกำหนดกฎหมายแม้แต่เล็กน้อย จะถูกประหาร” แล้วจึงมีรับสั่งให้จัดเรือหลวงพระที่นั่งให้พร้อม และเสด็จด้วยเรือพร้อมกับขุนนางไปยังพะเนียด (สถานที่ไว้ช้างและกษัตริย์หลายพระองค์ใช้ราชาภิเศก) เพื่อสถาปนาพระองค์ขึ้นเป็นกษัตริย์ และถือน้ำพระพิพัฒสัจจาต่อพระองค์
     เมื่อเสด็จถึงพะเนียด ฝีพายเรือพระที่นั่งพระนเรศเข้าเทียบเรือผิด แต่ขณะนั้นพระองค์ยังมิได้ทรงลงพระอาญา ได้ทรงราชาภิเศกตามขัตติยราชประเพณี เมื่อพระชนม์ 35 พรรษา ทรงพระนามพระนเรศราชาธิราช (Prae Naerith Raetisia Thieraij) เมื่อเสร็จพระราชพิธีราชาภิเศกแล้ว พระองค์ตรัสให้เอาฝีพายประจำเรือพระที่นั่งอีกทั้งพวกฝีพายในเรือหลวงลำอื่นๆ (ประมาณ 1,600 คน) ไปเผาเสียทั้งเป็น ณ สถานที่เดียวกันนั้น มีพระดำรัสกับขุนนางว่าเป็นพระราชประสงค์จะให้พวกขุนนางจดจำการลงพระราชอาญานี้ไว้เป็นเยี่ยงอย่างการปกครองของพระองค์แล้วจึงเสด็จพระราชดำเนินกลับพระราชวัง
     พระนเรศราชาธิราชนั้น พวกมลายูเรียกพระองค์ว่า “ราชาอภัย” ส่วนชาวสยามเอ่ยพระนามว่า “พระองค์ดำ” เท่าที่เคยมีมาในสยามนั้น นับว่าในรัชสมัยของพระองค์ทรงปกครองอย่างทหารและเข้มงวดกวดขันที่สุด มีเรื่องเล่าและตัวประจักษ์พยานที่ยังมีชีวิตอยู่มากหลาย กล่าวว่า ในรัชกาล 20 ปีของพระองค์นั้น ทรงประหารและให้ประหารตามคำพิพากษาเสียกว่า 80,000 คน ทั้งนี้ไม่รวมถึงผู้ที่เสียชีวิตไปในการสงคราม ตลอดเวลาไม่ว่าจะทรงช้าง ทรงม้า ประทับเรือพระที่นั่งทรง หรือแม้แต่ประทับบนราชบัลลังก์เสด็จออกขุนนางก็จะทรงมีพระแสงไว้ มักจะทรงวางแล่งธนูไว้บนพระเพลาและถือพระแสงธนูไว้ในพระหัตถ์ เมื่อทอดพระเนตรเห็นบุคคลใดทำสิ่งไม่ถูกพระทัยแม้แต่เล็กน้อย จะทรงยิงลูกธนูไปที่ผู้กระทำผิดและตรัสให้ผู้นั้นนำลูกธนูกลับมาถวาย พระองค์จึงตรัสสั่งให้แล่เนื้อบุคคล (แม้แต่ขุนนาง) ที่ทำความผิดเล็กน้อย และให้ผู้นั้นกินเนื้อของตนเองต่อหน้าพระพักตร์ บางคนต้องบริโภคมูลอุจจาระของตนเอง โดยตรัสอยู่เสมอว่า “นี่แหละ เป็นวิธีที่จะใช้ปกครองพวกเจ้าชาวสยาม ทั้งนี้เพราะเจ้าเป็นคนมีนิสัยดื้อด้านอย่างน่าชิงชัง อยู่ในภาวะที่ฟอนเฟะเหลวแหลก ข้าจะลงโทษอย่างนี้ต่อพวกเจ้าจนกว่าข้าจะดัดให้เจ้าเป็นชนชาติที่ได้รับความเคารพยกย่องนับถือ เจ้าเปรียบประดุจต้นหญ้าในท้องทุ่งอันอุดมสมบูรณ์ ยิ่งตัดให้มันสั้นเจ้าก็จะยิ่งขึ้นสวยงาม ข้าจะปรายทองคำไว้ตามท้องถนน ทิ้งไว้อย่างนั้นแหละ หลายๆ เดือน ถ้าใครจ้องจะเอาทองด้วยความละโมบแล้ว จะต้องถูกประหาร”
     บางครั้งในเวลาค่ำคืนยามวิกาล พระองค์จะเสด็จประทับเรือเล็ก พายขึ้นล่องไปตามลำแม่น้ำ นอกจากนี้ยังเสด็จไปกับพวกมหาดเล็กไม่กี่คนในยามวิกาลตามท้องถนน เพื่อฟังว่ามีข่าวเลื่องลืออะไรเกิดขึ้นบ้าง และจะได้ทรงทราบว่ามีอะไรดีหรือไม่ดีต่อพระองค์บ้าง พระองค์เป็นกษัตริย์แรกที่ให้ขุนนางคลานเข้าเฝ้าและให้หมอบก้มหน้าไว้ตลอดเวลา ธรรมเนียมการเข้าเฝ้านี้ยังคงถือปฏิบัติมาจนบัดนี้ อย่างไรก็ดีพระองค์ก็ไม่มีพระราชประสงค์ให้คนต่างถิ่นหรือชาวต่างประเทศต้องปฏิบัติดังนั้น ทรงโปรดชาวต่างประเทศ โดยเฉพาะชาวฮอลันดา พระองค์เป็นกษัตริย์สยามองค์แรกที่ส่งคณะทูตานุทูตและถวายพระราชสาส์นแด่เจ้าชายมอริส แห่งราชวงศ์ออเรนจ์ ณ ประเทศเนเธอร์แลนด์ ในเมื่อทรงโปรดให้คณะทูตต่างประเทศเข้าเฝ้า จะไม่มีพระราชประสงค์ให้คณะทูตต้องเปลี่ยนแปลงประเพณีประจำชาติของตน และหันมาปฏิบัติตามแบบอย่างสยาม โดยตรัสว่า “พวกท่านเป็นผู้แทนที่บรรดาพระเชษฐาพระอนุชาของเรา จัดส่งให้มา ดังนั้นเราจึงไม่ปราถนาให้ท่านต้องมาถวายพระเกียรติยศให้ยิ่งไปกว่านี้ หรือนบนอบยำเกรงเราให้มากเกินไปกว่าที่ท่านได้เคยถวายแก่พระเจ้าอยู่หัวของท่านเอง”
     ทรงไต่ถามคณะราชทูตว่าพวกเขารู้ภาษาสยาม มอญ หรือพม่ากันหรือไม่ หากรู้ก็ให้กราบทูลกับพระองค์โดยตรง ถ้าพูดไม่ได้พระองค์จะให้ขุนนางสักคนหนึ่งทำหน้าที่เป็นล่ามให้ เพื่อพระองค์จะทรงเจรจากับคณะราชทูต ได้ทรงขู่จะเอาโทษประหารแก่พวกล่ามหากบิดเบือนประโยคถ้อยคำ หรือไม่แปลให้ถูกต้อง ในยุคนี้พวกชาวต่างประเทศได้รับการปฏิบัติด้วยความเคารพยกย่อง มีพวกเจ้าหน้าที่นำของกำนัลมาให้พวกชาวต่างประเทศ เพื่อจะไม่ไปร้องฟ้องพวกเขาต่อพระเจ้าแผ่นดิน พวกขุนนางอยู่กันด้วยความเกรงกลัวพระเจ้าอยู่หัวเป็นที่สุด เมื่อมีรับสั่งให้เข้าไปเฝ้าก็จะจัดบ้านช่องของตนให้เรียบร้อยเสียก่อน เหมือนกับว่าตนกำลังจะไปตาย เพราะพวกขุนนางมักจะกลัวกันจนสยองเกล้าว่าไปเฝ้าแล้วจะไม่ได้กลับบ้าน
     มีสิ่งน่าจดจำหลายประการเกี่ยวกับกษัตริย์องค์นี้ที่เล่าขานกัน แต่จะไม่ขอเล่าไว้ในที่นี้ด้วยจะทำให้เยิ่นเย้อมากเกินไป แม้ตั้งใจจะให้เป็นอย่างย่อแต่ก็ไม่วายต้องเล่าเสริมไว้สักเรื่องหนึ่ง
     โดยในเย็นวันหนึ่งพระเจ้าอยู่หัวประทับเรือไปตามแม่น้ำ ต้องทรงติดพายุฝนอย่างหนัก เสด็จพระราชดำเนินกลับพระราชวังไม่ได้ ดังนั้นจึงเสด็จเข้าไปที่บ้านเล็กหลังหนึ่งของหญิงชรายากจน โดยไม่ทรงให้ใครทันเห็นว่าพระองค์เป็นใคร ทำให้หญิงชราตกใจมาก กล่าวขึ้นว่า “ลูกแม่ เจ้าไม่รู้หรือว่าในหลวงมักเสด็จมาแถบนี้อยู่บ่อย ๆ ?” พระองค์ตรัสตอบอย่างไม่ประหวั่นว่า “โธ่แม่ มันจะเป็นยังไงไปหากในหลวงทรงทราบเข้า ถ้าพระองค์จะข้าลูกก็ไม่เห็นแปลกอะไร ลงถึงที่มันก็ตายกันทั้งนั้น นางกล่าวว่า “เทพยเจ้าได้ประทานในหลวงมาให้แก่พวกเรา ดังนั้นย่อมจะไม่ทรงประพฤติสิ่งไม่ดีงาม ทรงเป็นทั้งผู้ลงโทษและตรัสพิพากษาความชั่วร้ายของพวกเราแทนเทพยเจ้าทั้งหลาย ฉะนั้น เราจะต้องเชื่อฟังพระเจ้าแผ่นดินที่เทพยเจ้าตั้งเอาไว้ให้ปกครองพวกเรา”
     หญิงนั้นยิ่งพยายามให้พระองค์ทรงระงับสุรเสียงด้วยเหตุผลดังกล่าวเพียงใด พระเจ้าอยู่หัวก็ยิ่งแกล้งส่งพระสุรเสียงให้ดังมากขึ้น ท้ายที่สุดหญิงนั้นขอร้องให้พระองค์เสด็จไปเสียจากบ้านของนาง ด้วยไม่อยากจะร่วมวงในความประพฤติผิดร้ายเหล่านั้น พระองค์ตรัสรับคำว่าจะเสด็จไปแต่ขอเสวยน้ำจัณฑ์ก่อน เพราะทรงหนาวที่ถูกฝนมา หญิงนั้นตอบว่า “ลูกแม่ เจ้าก็รู้ดีอยู่ว่าตอนนี้เข้าพระวสาอยู่ ไม่มีใครซื้อใครกินเหล้ากันหรอกจนกว่าจะออกพรรษาแล้ว ถ้าเจ้าจะเอาเสื้อผ้าแห้งอย่างของแม่นี้ก็จะหาให้ แม่จะซักตากเสื้อผ้าของเจ้าไว้ให้ ตอนนี้ไปนอนพักผ่อนเสียหน่อยซิ”
     พระนเรศทรงรับฉลองพระองค์ที่ถวาย แล้วให้หญิงนั้นเอาฉลองพระองค์ไปซักตาก แต่ก็ยังไม่ทรงหยุดขอน้ำจัณฑ์เสวย พระองค์ตรัสว่าไม่อยากปฏิบัติตามพระราชกำหนดกฎหมายที่เข้มงวด ที่สุดหญิงนั้นก็รินน้ำจัณฑ์ใส่จอกเล็กๆ โดยนางสาบานว่าได้ซื้อน้ำจัณฑ์ไว้แต่ก่อนเข้าพรรษา และยังไม่ได้ดื่มเลยตั้งแต่นั้นมา นางได้ถวายแก่พระองค์และขอให้ทรงสัญญาว่าจะไม่เล่าเรื่องนี้ให้ใครฟัง ครั้นเมื่อเสวยแล้วนางเชิญเสด็จไปบรรทมที่เสื่อผืนเล็กของตนในระหว่างที่ตากฉลองพระองค์ที่ซักแล้ว เมื่อตื่นพระบรรทมจึงทรงฉลองพระองค์ที่ตากแห้งนั้น ทรงขอบใจ พร้อมทั้งทรงกล่าวอำลาไป หญิงนั้นจึงกล่าวขึ้นว่า “ลูกแม่ เจ้าอยู่ที่นี่ให้สว่างเสียก่อนก็ได้ หรือจะกลับบ้านด้วยเรือก็ให้ไปเงียบๆ จะได้ไม่รบกวนพระเจ้าแผ่นดินท่าน เดี๋ยวเจ้าจะเคราะห์ร้าย”
     พระเจ้าอยู่หัวตรัสตอบว่า “ฉันจะทำตามแม่ว่า” แล้วเสด็จจากบ้านหญิงชรายากจนหลังเล็กๆ นั้นไป ประทับเรือทรงลำเล็กไปยังพวกทหารองครักษ์ซึ่งกำลังรอพระองค์อยู่ในเรือไม่ห่างไกลจากบ้านหลังนั้นนัก
     ในวันรุ่งขึ้น พระเจ้าอยู่หัวโปรดให้ส่งเรือพระที่นั่ง (ซึ่งมีบุษบก) ไปยังบ้านหญิงยากจนที่พระองค์เคยไปประทับแรม เรือมีบุษบกลำนี้เป็นเรือพระที่นั่งลำเดียวกันกับที่สมเด็จพระราชชนนี หรือสมเด็จพระอัครมเหษีใช้ทรงในวันงานพระราชพิธีใหญ่ นอกจากนี้ยังจัดฉลองพระองค์เครื่องทรงของพระนางเจ้าลงไว้ในลำเรืออีกด้วย ได้ตรัสสั่งมหาดเล็กว่า เมื่อนำชุดฉลองพระองค์เหล่านี้ไปให้หญิงชราแล้ว ให้นำตัวลงเรือหลวงมาเฝ้าพระองค์ที่พระราชวัง ครั้นหญิงชราเห็นมหาดเล็กมาหาตน นางรู้สึกตกใจตัวสั่นคิดว่าพระเจ้าอยู่หัวทรงทราบเรื่องที่บ้านนางเมื่อคืนก่อน แม้ว่าพวกมหาดเล็กจะแจ้งเรื่องให้ทราบ แต่นางก็ไม่ยอมเชื่อว่าตนจะไม่ได้รับอันตราย ยิ่งไปกว่านั้นนางยังอ้อนวอนอย่างน่าสงสาร ให้พวกมหาดเล็กไปกราบทูลพระเจ้าแผ่นดินว่านางตกใจเสียชีวิตไปแล้ว ขณะนั้นนางก็คิดหาทางรอดจะหนีไปพึ่งพระภิกษุ อย่างไรก็ตามพวกมหาดเล็กมิได้ยอมฟังเสียงนาง เมื่อไม่เต็มใจมามหาดเล็กจึงช่วยกันจับตัวนางด้วยความคารวะ จัดการแต่งตัวให้แล้วพาลงเรือมาพระราชวังขึ้นเฝ้าพระเจ้าแผ่นดิน พอทอดพระเนตรเห็นจึงเสด็จไปจูงมือหญิงนั้น แล้วตรัสกับนางว่า พระองค์คือบุคคลที่ไปพักค้างคืนและได้รับการเอาใจใส่ดูแลที่บ้านนางในคืนนั้น พระองค์ตรัสอีกว่า “แลเพราะในยามยาก เจ้ารับข้าไว้เป็นลูกเจ้า ฉะนั้น แต่นี้ไปข้าจะเรียกเจ้าว่าแม่ และที่ข้ารักเจ้าก็ด้วยเหตุดังนี้”
     พระเจ้าอยู่หัวตรัสสั่งให้จัดที่ให้หญิงชราอยู่ในพระราชวัง ให้ปรรนิบัติดูแลนางจนกระทั่งสิ้นชีวิตดุจเดียวกับพระราชชนนีของพระองค์ เมื่อนางสิ้นชีวิตแล้วได้รับพระราชทานเพลิงศพอย่างพระมเหสี
     ดังที่เคยกล่าวมาแล้วว่า พระนเรศราชาธิราชทรงเป็นวีระกษัตริย์ที่โปรดการศึกสงคราม ทรงกระทำศึกได้ชัยชนะมากมายหลายครั้ง ซึ่งจะขอเล่าไว้อย่างกว้างๆ เพื่อมิให้ยืดยาดไป เมื่อพระชนม์ 37 พรรษา ซึ่งเป็นปีที่ 2 ในรัชกาลนั้น ทรงระดมกองทัพใหญ่เสด็จไปตีเมืองหงษาวดีได้ชัยชนะ ทรงทำลายล้างบ้านเมืองเสียหลายแห่ง ปล้นสดมภ์ใหญ่เอาบ้านเมืองไปทั่วอาณาจักรหงษาวดี ได้ทรัพย์สมบัติและเชลยกลับมามากจากราชอาณาจักรนั้น ต่อจากนั้นพระเจ้าอยู่หัวเสด็จยกไปอังวะ ซึ่งทรงแสดงเดชแสนยานุภาพได้ชัยชนะและทำลายล้างบ้านเมืองหลายแห่งกับเข้าปล้นเอาเมืองใหญ่ คือหางคนคร? ทรงได้พระเจ้าแผ่นดินที่ทรงอำนาจ ทรัพย์สินและเชลยมากมาย เมื่อเสด็จกลับจากหงษาวดีและอังวะ ทรงกระทำสงครามกับอาณาจักรเมืองห้าง ซึ่งอยู่ติดแดนหงษาวดีเสด็จไปล้อมเมืองใหญ่ที่มีชื่อเสียงในขณะนั้นคือ เมืองตองอู พระองค์ทรงปฏิญาณว่าจะเอาชัยชนะให้จงได้ เมืองนี้จะต้องอยู่ในอุ้งพระหัตถ์ภายในไม่ช้านี้ อย่างไรก็ดีเนื่องจากทรงขาดแคลนเสบียงอาหาร และสิ่งจำเป็นอื่นๆ หลายอย่าง พระองค์จึงต้องเลิกล้อมและทิ้งเมืองนี้ไป เมื่อเสด็จจากเมืองตองอูมานั้น ทรงตั้งสัจจาธิษฐานว่าจะไม่เสด็จกลับคืนเข้าไปยังพระนครศรีอยุธยา จนกว่าจะทรงพิชิตและยาตราทัพเข้าเมืองตองอูให้ได้เสียก่อน
     ในระหว่างนั้นพระองค์ทรงทราบว่ากษัตริย์กัมพูชาเป็นขบถขึ้นอีก แม้ว่าจะมีราชโอรส 3 องค์ อยู่ในสยามเป็นตัวประกันก็ตามที พระเจ้าแผ่นดินสยามจึงเสด็จยกทัพไปกัมพูชา ครั้นกษัตริย์กัมพูชาทรงทราบว่าพระเจ้ากรุงสยามกำลังยกทัพใกล้เข้ามา จึงเสด็จออกมาเฝ้าด้วยพระองค์เอง ทรงยอมจำนนและถวายเมืองด้วยความเต็มพระทัย พระเจ้าอยู่หัวทรงกระทำไมตรีกับพระเจ้ากรุงกัมพูชา โดยมีเงื่อนไขว่าพระเจ้าแผ่นดินกัมพูชาจะต้องส่งดอกไม้ทองดอกไม้เงินทุกปี เข้าไปถวายพระองค์ที่พระนครศรีอยุธยา และเตรียมส่งตัวประกันไปทดแทนถ้าราชโอรสตัวประกันสิ้นพระชนม์ไป จากกัมพูชาพระเจ้าแผ่นดินสยามยกทัพเสด็จไปจำปา ทรงตีได้หลายเมืองและบังคับให้กษัตริย์จำปายอมเป็นเมืองถวายเครื่องราชบรรณาการต่อกษัตริย์สยาม
     เมื่อเสด็จกลับจากเมืองจำปา ทรงยกทัพไปตีได้ชัยชนะต่ออาณาจักรลานช้าง เมืองเชียงใหม่ กับบ้านเมืองอีกหลายแห่งในอาณาจักรเมืองห้างและเมืองอิสระในที่ราบสูงของเมืองเชียงใหม่ เมืองนครลำปาง เมืองลาวและกะเหรี่ยง? หลังจากนั้นเสด็จยกทัพกลับพระนครศรีอยุธยา แต่ด้วยสัจจาธิฐานที่ทรงตั้งไว้ (ดังกล่าวมาแล้ว) จึงไม่ยอมเสด็จเข้าพระนคร หากรอมแรมไปประทับยังที่ต่างๆ อยู่พักหนึ่ง แล้วยกทัพไปเมืองตะนาวศรี (ซึ่งขณะนั้นขบถต่อพระองค์) ทรงตีได้เมืองเอากลับเข้ามาไว้ในพระราชอาณาจักรสยามอีก จากนั้นเสด็จไปประทับอยู่ที่เมืองเพชรบุรีและเมืองใกล้เคียงนั้นอีกนาน ปีสุดท้ายในรัชกาลเสด็จยกทัพไปเมืองห้างอีกครั้งหนึ่ง เพื่อทำสงครามกับเมืองตองอู ครั้นเสด็จไปถึงทรงพระประชวรและสวรรคตภายหลังนั้นไม่นาน มีพระชนม์ได้ 55 พรรษา เสวยราช 20 ปี แต่ประทับอยู่ในพระนครศรีอยุธยาไม่เกิน 2 ปี ส่วนที่เหลืออีก 18 ปีเสด็จไปทำศึกสงครามยังสถานที่ต่างๆ ดังได้กล่าวมาแล้ว รัชกาลของพระองค์มีแต่ความรุ่งโรจน์และสมบูรณ์พูนสุข
     ก่อนหน้าจะเสด็จสวรรคต พระองค์มีพระราชประสงค์ให้สมเด็จพระอนุชา (ซึ่งร่วมศึกมากับพระองค์) ถวายสัจสาบานว่าจะไม่ทอดทิ้งเมืองตองอูจนกว่าจะตีได้ และอย่าเพิ่งถวายพระเพลิงพระบรมศพของพระองค์ ทว่าเมื่อตีตองอูได้แล้วให้เอาพระศพผูกตรึงเข้ากับศรีษะช้างทรงของพระองค์ จูงเข้าไปเมืองตองอู เพื่อว่าจะได้สมมโนรสดังได้ทรงตั้งสัตยาธิษฐานไว้แม้นว่าจะเสด็จสวรรคตไปแล้วก็ตามที อย่างไรก็ดีพระอนุชามิค่อยจะทรงถือเอาคำถวายสัจสาบาน (ซึ่งพระองค์ควรต้องรักษา) นั้นนัก พอพระเจ้าอยู่หัวสวรรคตลง พระองค์โปรดให้เลิกกองทัพทั้งหมดกลับพระนครศรีอยุธยา แล้วอัญเชิญพระบรมศพลงมาด้วยและจัดการถวายพระเพลิงพระบรมศพตามแบบอย่างขัตติยราชประเพณีของบ้านเมือง
     มีหลายประเทศหลายเมืองที่พระองค์ทรงตีและยึดเอาไว้อยู่ในพระราชอำนาจจวบจนถึงเวลาที่สวรรคต อาทิ กัมพูชา จำปา ลานช้าง เชียงใหม่ เมืองในแว่นแคว้นเชียงใหม่ นครลำปาง เมืองลาวและกะเหรี่ยง? แต่เนื่องจากว่ามิได้มีการยึดครองหรือวางกำลังทหารประจำไว้ในบ้านเมืองเหล่านั้น (อย่างที่ทำกันในยุโรป) ดังนั้น พอพระเจ้าอยู่หัวสวรรคตลง บ้านเมืองเหล่านี้จึงหลุดลอยไปจากราชอาณาจักรสยาม และไม่อาจจะให้กลับมาขึ้นในอำนาจได้อีกต่อไป ยกเว้นแต่เมืองนครลำปางและเมืองลาว

.....................................................................

     เยเรเมียส ฟาน ฟลีต (ต้นฉบับ) หม่อมราชวงศ์ จุภวัฒย์ เกษมศรี (แปล). พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา. ๒๕๑๙ หน้า ๔๒ - ๔๙

อ่านต่อ-ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น (5)

	1. 17-10-2008 01:42
	ดี ครับ จงทำต่อไป ต้องใช้ความพยายามอย่างมาก ผมก็เคยได้อ่านแล้ว รวมทั้งบทละครคำกลอนตอนกระท่อมน้อยริมน้ำ ของอนงค์ นาคสวัสดิ์ ได้อะไรเยอะเลย ที่อยุธยามีอะไรน่าศึกษามากครับ บางอย่างถูกทำลายไปโดยไม่รู้ก็น่าเสียดาย วัฒนธรรมในอดีตก็หายไป ถ้าคนอยุธยาไม่ทำการรักษาแล้วใครจะรักษา มีอะไรก็ทำเผยแพร่เถอะครับ คนที่เข้ามาอ่านก็จะได้รับความรู้ไปด้วย พิมพ์ผิดเล็ก ๆ น้อย ๆ ไม่เป็นไรครับ คนที่ไม่ผิดคือคนที่ไม่เคยทำอะไรเลย IP: 125.25.21.127 Guest

พิจิตร ขจรกล่ำ

	2. 10-07-2009 03:21
	ดีมากคะnullnullnull IP: 118.174.126.193 Guest

นู๋มิ้น

	3. 07-08-2009 21:37
	... ชอบมากเลยอ่า หนุกๆ เรามีเรื่องมาห่ายอ่านด้วยคัยสนใจเรื่อง ราชาธิราชบ้างอ่า เรามีแค่นิดนึงแต่ถ้าคัยสนใจจะอ่านก็บอกนะ เด๋วยกตัวอย่างห่านดูนะเรามี ตอนพลายประกายมาศ ตอน กำเนิดมะกะโท ตอนศึกพระเจ้าฝรั่งมังฆ้อง และก็อีก2-3ตอนนี่แหละ คัยจาอ่านก็ติดต่อ 0857407828 แก้มป่อง น๊ะ บะบาย IP: 119.42.82.6 Guest

แก้มป่อง

	4. 07-08-2009 21:44
	... ชอบมากเลยค่ะ อยากอ่าราชาธิราชมานานแล้ว ก็เลยถือโอกาสนี้ มาส่งข้อความค่ะ ดิฉันชอบอ่าน กำเนิดมะกะโทค่ะ 0843659821 นิ IP: 119.42.82.6 Guest

นิ

	5. 20-11-2009 01:53
	... ทามมายไม่มีเรื่องราชาธิราช ตอบพลายประกายมาศ เลย IP: 117.47.29.222 Guest

นู๋อ้อม

ความเห็น

เชิญแนะนำ หรือแลกเปลี่ยนความคิดเห็น
ชื่อ:
Title:
BBCode:
กรอกความเห็น:
กรุณาใส่รหัสที่ปรากฏ:*

สถาบันอยุธยาศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ๙๖ ถนนปรีดี พนมยงค์ อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา
โทรศัพท์ ๐๓๕-๒๔๔-๐๓๓ โทรสาร ๐๓๕-๒๔๑-๔๐๗
เว็บมาสเตอร์ : ประภาพร ฉัฐประภา - พัฑร์ แตงพันธ์ ayutthayastudies.aru.ac.th