สถาบันอยุธยาศึกษา

หน้าหลัก

นิทรรศการ

หมู่บ้านญี่ปุ่น

หน้าหลักหมู่บ้านญี่ปุ่น

ความเป็นมา

เกี่ยวกับหมู่บ้านญี่ปุ่น

นิทรรศการ

กิจกรรมในหมู่บ้านญี่ปุ่น

ข้อมูลวิชาการ

นิทรรศการ

อาคารผนวกศูนย์ศึกษาประวัติศาสตร์ปรับปรุงใหม่

อาคารผนวกศูนย์ศึกษาประวัติศาสตร์ปรับปรุงใหม่

         อาคารผนวกศูนย์ศึกษาประวัติศาสตร์อยุธยาหลังนี้สร้างขึ้นเมื่อปี 2530 ในโอกาสครบรอบ 100 ปีความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไทย และญี่ปุ่น โครงการบูรณะอาคารผนวกศูนย์ศึกษาประวัติศาสตร์อยุธยา เกิดขึ้นจากการตระหนักถึงความสำคัญของกรุงศรีอยุธยานอกเหนือจากการเป็นราชธานีอันแข็งแกร่งและรุ่งเรืองแล้ว กรุงศรีอยุธยายังมีบทบาทเป็นเมืองท่าสากลที่เชื่อมโยงโลกตะวันตกและตะวันออก อันนำมาสู่การแลกเปลี่ยนทางการค้า วัฒนธรรม การเมือง และ การทูต ที่ได้มีการถ่ายทอดมาถึงยุคปัจจุบัน ความสัมพันธ์ต่างประเทศของกรุงศรีอยุธยานั้นได้นำจัดแสดงในอาคารผนวกฯ ตั้งแต่ 2540 ดังนั้นเนื่องในวาระครบรอบ 120 ปีความสัมพันธ์ สมาคมไทย-ญี่ปุ่น เห็นว่าเป็นช่วงเวลาอันเหมาะสมที่จะเพิ่มเติมเนื้อหา และปรับปรุงรูปแบบนิทรรศการในอาคารผนวกฯ เพื่อเป็นประโยชน์แก่การศึกษาและการท่องเที่ยวต่อไป

         ในส่วนของอาคารผนวก ศูนย์ศึกษาประวัติศาสตร์ ภายในบริเวณหมู่บ้านญี่ปุ่นนี้ ได้รับความร่วมมือจากผู้ทรงคุณวุฒิ และ นักวิชาการทั้งไทยและญี่ปุ่น อาทิ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรสิริ นักวิชาการ ผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์กรุงศรีอยุธยา, ศาสตราจารย์ โยเนโอะ อิชิอิ, ศาสตราจารย์ โทชิฮารุ โยชิกาวา รวมถึงการร่วมมือกับพิพิธภัณฑ์และหน่วยงานราชการของประเทศญี่ปุ่น ในการวางรูปแบบนิทรรศการและข้อมูลทางประวัติศาสตร์

         การนำเสนอเนื้อหาในตัวอาคารแบ่งออกเป็น 9 ส่วน ประกอบด้วยบอร์ดนิทรรศการ การจัดแสดงสิ่งของ และ วีดีทัศน์ 3 ภาษา เนื้อหาแบ่งได้ดังนี้

1. ห้องวีดีทัศน์แนะนำนิทรรศการ
         อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในสมัยกรุงศรีอยุธยา อะไรคือปัจจัยที่เรือสินค้าและผู้คนทั้งจากตะวันตกอาทิ โปรตุเกส ฮอลันดา และ ตะวันออก อาทิ จีน ญี่ปุ่น เดินทางเพื่อมาค้าขายแลกเปลี่ยนสินค้า และ ตั้งรกราก ณ ดินแดนแห่งนี้ รวมถึงบทบาทของกรุงศรีอยุธยาในฐานะคนกลางการค้า และ ความเปลี่ยนแปลงทางสังคม วัฒนธรรม อันเนื่องมาจากการค้า ผ่านบทสัมภาษณ์ของ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ ศ.โยเนโอะ อิชิอิ และ ศ.โทชิฮารุ โยชิกาวา

2. แผนที่เส้นทางเดินเรือสันนิษฐานจากทางซีกโลกตะวันออก และซีกโลกตะวันตก มายังกรุงศรีอยุธยา
         แสดงให้เห็นถึงเส้นทางการเดินเรือจากโลกตะวันตก และ โลกตะวันออกมายังกรุงศรีอยุธยา ซึ่งแสดงให้เห็นว่าอยุธยานั้นเป็นศูนย์กลางที่เชื่อมทั้ง 2 ไว้ได้อย่างแท้จริง

3. แผนที่แสดงถึงความเจริญรุ่งเรืองของกรุงศรีอยุธยา
         3.1 แผนที่โบราณ Judea ของประเทศเนเธอร์แลนด์แสดงให้เห็นความงามของผังเมืองกรุงศรีอยุธยาที่ประกอบด้วยคู คลอง พระราชวัง และวัด
         3.2 แผนที่โบราณ De La Loubere ของประเทศฝรั่งเศส ทำขึ้นมาเป็นแผ่นทองแดงแสดงภูมิศาสตร์ของอยุธยาที่ล้อมรอบด้วยแม่น้ำ 3 สาย พร้อมทั้งแสดงที่ตั้งชุมชนของชาวต่างชาติอีกด้วย
         3.3 ภาพถ่ายทางอากาศของอยุธยาในปัจจุบัน เพื่อเป็นการเปรียบเทียบผังเมืองในยุคโบราณกับปัจจุบัน

4. จัดแสดง – จำลองสินค้านำเข้าและส่งออกในสมัยอยุธยา
         จัดแสดงภาพและการจำลองสินค้านำเข้าและส่งออกดังนี้

         สินค้าส่งออกจากอยุธยา สินค้าส่วนมากมักเป็นของป่าหรือผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติ นำเสนอโดยจำลองภาพท้องเรือสำเภาจากสยามที่บรรทุกสินค้าส่งออกอาทิ ไม้กฤษณา ไม้ฝาง หนังกวาง งาช้าง ไหสังคโลก นอกจากนี้ ยังมีการจัดแสดงกระปุกสังคโลกรูปทรงมังคุดที่คาดว่าชาวญี่ปุ่น (ราชสำนักญี่ปุ่น) ใช้บรรจุชาในพิธีชงชา

         สินค้านำเข้า มักเป็นสินค้าหรูหราและใช้ในราชสำนัก อาทิ พัดญี่ปุ่น และ ดาบญี่ปุ่น ซึ่งถือเป็นของใช้สำหรับชนชั้นสูง

         เหล้าอะวาโมริ และ ผ้าบิงกะตะ เหล้าอะวาโมริ เป็นเหล้าญี่ปุ่นที่ได้รับอิทธิพลจากการผลิตเหล้าขาวจากสยาม และ ผ้าบิงกะตะ เชื่อกันว่ามีการนำเข้าไม้ฝางจากไทยเพื่อไปใช้เป็นสีแดงในการย้อมผ้าบิงกะตะ

5. ชุมชนชาวต่างชาติในกรุงศรีอยุธยา
         บอร์ดนิทรรศการว่าด้วยเรื่องราวการดำรงชีวิต อาชีพ ศาสนา และ เกร็ดอื่นๆเกี่ยวกับชุมชนต่างชาติที่สำคัญในกรุงศรีอยุธยา เช่น จีน ญี่ปุ่น โปรตุเกส ฮอลันดา ฝรั่งเศส อังกฤษ แขก มลายู ชวา เวียดนาม จาม ลาว พม่า เป็นต้น

6. ชุมชนชาวญี่ปุ่น
         เรื่องราวเกี่ยวกับการก่อตั้งชุมชนของชาวญี่ปุ่น ณ บริเวณฝั่งตะวันออกริมแม่น้ำเจ้าพระยาที่ปัจจุบันคือบริเวณตำบลเกาะเรียน นำเสนอผ่านวิดีทัศน์ผ่านชีวิตตัวละครที่อาศัยอยู่ในหมู่บ้านญี่ปุ่น ทำให้เราทราบเกี่ยวกับวิถีชีวิต อาชีพ การค้า ศาสนา และจิตใจของชาวญี่ปุ่นที่ตั้งรกรากอยู่ในกรุงศรีอยุธยา

7. ตารางลำดับเหตุการณ์แสดงความสัมพันธ์ ๖๐๐ ปี ไทย-ญี่ปุ่น
         เป็นตารางขนาดใหญ่ไร่เรียงลำดับเหตุการณ์เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ไทย-ญี่ปุ่นตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาจนถึงปัจจุบันรวมถึงการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมระหว่างไทยกับญี่ปุ่น ลำดับกษัตริย์และจักรพรรดิของสองราชวงศ์ และ ประวัติศาสตร์โลก

8. ห้องหนังสืออิเล็กโทรนิกส์
         นำเสนอข้อมูลต่างๆโดยสร้างระบบฐานข้อมูล ตำราวิชาการและหนังสือค้นคว้าเพิ่มเติมเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ศิลปะวัฒนธรรม การเมืองและอื่นๆ บรรจุข้อมูลทั้งหมดลงในคอมพิวเตอร์เพื่อความรวดเร็วในการสืบค้น

9. นิทรรศการกลางแจ้ง
         เป็นการจัดแสดงนอกตัวอาคาร โมเดลจำลอง 2 มิติของเรือสำเภาจากชาติต่างที่เดินเข้าสู่กรุงศรีอยุธยา ได้แก่ ญี่ปุ่น สยาม จีน ฮอลันดา โปรตุเกส มักกะสัน

         เนื่องในวโรกาสสำคัญ สมาคมฯ ได้รับความร่วมมืออย่างดียิ่งจากพิพิธภัณฑ์มัตซึอุระ เมืองฮิราโดะ จังหวัดนางาซากิ ประเทศญี่ปุ่น ส่งหลักฐานทางประวัติศาสตร์ 2 ชิ้นมาร่วมจัดแสดงนิทรรศการพิเศษ "ม้วนภาพวาดเรือสำเภาสยาม และเรือจากต่างประเทศ ( Tousen no zu) ซึ่งเป็นภาพวาดสี ขนาด 56.9 x 966.6 ซม. และ "ภาพวาดส่วนประกอบของเรือต่างชาติ และอุปกรณ์ในการขนส่งสินค้า" ภาพวาดสี ขนาด 27.6 x 666.7 ซม วาดขึ้นประมาณปี ค.ศ. 1720 ( พศ 2263) ซึ่งตรงกับรัชสมัยของพระจ้าอยู่หัวท้ายสระ ของกรุงศรีอยุธยาในขณะนั้น

         จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ เชื่อว่าเจ้าเมืองฮิราโดะ (โดยตระกูลมัตซึอุระ) ได้สั่งให้วาดขึ้นเพื่อถวายแก่โชกุนในยุคเอโดะ (โชกุน โยชิมุเนะ โตกุงาวา) “ภาพวาดเรือสำเภาต่างประเทศ ( Tousen no zu )” นี้ มีรูปวาดเรือสำเภา 11 ลำ และเรือจากฮอลันดา(เนเธอร์แลนด์) 1 ลำ วาดด้วยความประณีตบรรจงลงสีด้วยความละเอียดอ่อน ภาพนี้เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ทรงคุณค่ายิ่งเกี่ยวกับเรือสำเภาในเอเชีย สำหรับ “ เรือสำเภาสยาม(ประเทศไทย) ” นั้น แตกต่างกับสำเภาลำอื่นๆ โดยมีการทาสีแดงเข้มด้านข้างบนท้องเรือ ตัวเรือยาวประมาณ 46 เมตร เป็นสำเภาที่ใหญ่ที่สุดในรูปนี้ มีใบหัวเรืออยู่ด้านหน้า ส่วนหางเสือใช้เหล็กเสริมความแข็งแรง คาดว่าคงได้รับอิทธิพลจากเรือฝรั่ง ด้วยเหตุนี้เรือสำเภาสยามเหมาะสำหรับเดินเรือข้ามมหาสมุทรและเป็นเรือสำเภาดีเลิศในสมัยนั้น เรือสำเภาสยามมีลูกเรือมากเป็นพิเศษ บางลำมีลูกเรือเกิน 100 คน ระยะเวลาเดินทางจากเซียงไฮ้(จีน)ถึงนางาซากิ(ญี่ปุ่น) ใช้เวลาประมาณ 13 วัน และระยะเวลาเดินทางจากสยามถึงนางาซากินั้นใช้เวลาประมาณ 50 วัน

         สำหรับ “ภาพวาดส่วนประกอบของเรือสำเภาต่างประเทศ” นั้น วาดแต่ละชิ้นอย่างละเอียดอ่อน สำหรับเรือสำเภาสยามมีภาพ ไม้พาย ปืนใหญ่ สมอเรือ เรือบด โคมไฟท้ายเรือซึ่งด้านบนมีทองคำเปลวติดอยู่ และเตาหุงอาหาร

10. สวนและศาลาญี่ปุ่น
         สวนและศาลาญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในโครงการพิเศษของสมาคมไทย-ญี่ปุ่น ที่จัดทำขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเฉลิมพระชนมพรรษาครบ 80 พรรษา และเป็นที่ระลึกในวาระครบรอบ 120 ปี ความสัมพันธ์ สมาคมไทย-ญี่ปุ่นในปี 2550 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อปรับปรุงภูมิทัศน์ของหมู่บ้านญี่ปุ่นให้สวยงามร่มรื่น เป็นที่ผ่อนคลายสำหรับนักท่องเที่ยวที่มาเยี่ยมชม และส่งเสริมให้บริเวณหมู่บ้านญี่ปุ่นเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีความสำคัญของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

         สวนญี่ปุ่นแห่งนี้ออกแบบโดยนักออกแบบสวนชาวญี่ปุ่นชื่อ นายฮิโรฮิสะ นาคาจิมา บริษัท โซโก้ เทเอ็น เคนคิวจิทสึ ประเทศญี่ปุ่น ผู้มีชื่อเสียงและมีผลงานระดับนานาชาติ รูปแบบสวนเน้นความเป็นสวนญี่ปุ่นแท้ที่ดูสง่างาม สงบ เยือกเย็น มีองค์ประกอบที่สำคัญได้แก่ ศาลาญี่ปุ่น สำหรับนั่งชมทัศนียภาพแม่น้ำเจ้าพระยา สวนญี่ปุ่นแห่งนี้ สะท้อนให้เห็นทัศนียภาพของแม่น้ำและทะเลของประเทศญี่ปุ่น ช่วยให้ผู้มาเยี่ยมได้รู้จักวัฒนธรรมญี่ปุ่น ทั้งยังแสดงถึงความปรารถนาให้โลกมีสันติสุขมากยิ่งขึ้น

สถาบันอยุธยาศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ๙๖ ถนนปรีดี พนมยงค์ อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา
โทรศัพท์ ๐๓๕-๒๔๔-๐๓๓ โทรสาร ๐๓๕-๒๔๑-๔๐๗ ผู้ดูแลเว็บไซต์ : ประภาพร ฉัฐประภา - พัฑร์ แตงพันธ์ และ อายุวัฒน์ ค้าผล